'Voor de acceptatie van het stellen van eisen aan gebouwen heeft BREEAM ons heel veel gebracht'

26 juni 2019

BREEAM-NL bestaat 10 jaar in Nederland. Een mooi moment om terug te blikken, maar ook vooruit te kijken. We keren terug naar de plek waar het allemaal begon: de Zuidas, voor een interview met Maarten van Casteren, Projectbureau Zuidas, onderdeel van de gemeente Amsterdam.

Amsterdam heeft duurzaamheid hoog in het vaandel staan. Welke duurzaamheidambitie heeft de Zuidas?

“Onze duurzaamheidambitie bevindt zich op een paar niveaus. We willen in ieder geval een klimaat-neutrale, schone, groene leefomgeving. Een van de redenen is toekomstwaarde. Een stad die wordt gebouwd met hoge duurzaamheidambities, blijft langer staan en voldoet ook langer aan de eisen en de waarde die het heeft voor mensen. Wonen in zo’n omgeving is uiteindelijk prettiger en maakt gelukkiger. De economische waarde is een andere reden. Er is een intrinsieke behoefte van ontwikkelaars en eigenaren van gebouwen om duurzaamheid hier in mee te nemen. Wat wel meespeelt, is het feit dat de grondwaarde heel hoog ligt en het een courant gebied is. Daarom zijn wij altijd in staat geweest om heel harde, bovenwettelijke eisen te stellen. En daar is ook een gevolg aan gegeven door de ontwikkelaars en gebouweigenaren.”  

Welke rol speelt BREEAM bij jullie ontwikkelingen?

“BREEAM speelt een heel belangrijke rol. Het was een van de eerste eisen die we in alle gebouwontwikkelingen hebben meegenomen. De markt heeft die ook vrij snel opgepakt; men zag zelf ook de meerwaarde. BREEAM is voor ons heel prettig, omdat het duurzaamheid op een aantal niveaus meeneemt. We kunnen nu dus een eis stellen, bijvoorbeeld dat we een duurzaamheidscertificaat Excellent willen. Onderliggend betekent dit, dat men aan een aantal thema’s moet voldoen. Maar het maakt dan weer niet zo veel uit of men de ene keer inzet op energie en een andere keer op mobiliteit.”

Hoe stimuleren jullie partijen om met BREEAM aan de slag te gaan?

“We stimuleren niet; we eisen het. En we dagen het uit; tweeledig dus. Als we grond uitgeven, dan hebben we een bouwenveloppe. Daarin kunnen we alles eisen; dat wil zeggen op  stedenbouwkundig vlak, maar we kunnen ook eisen stellen op het gebied van duurzaamheid. Voor BREEAM is de minimum eis Excellent en een EPC van 0,15. En 50 procent van de parkeerplekken moet een oplaadpunt hebben. Onze minimumeisen zijn eigenlijk al bovenwettelijk. En als we die grond uiteindelijk in de markt zetten, dan doen we dat vaak in een tender en dan dagen we uit op een hogere BREEAM dan Excellent. Zo zien we dat we langzaam richting Outstanding gaan als gemiddelde voor een nieuw gebouw.”   

Hoe zou je het liefst zien dat de Zuidas zich de komende tijd ontwikkelt?

“Eigenlijk op de manier waarop het tot nu toe gegaan is; in die samenwerking met BREEAM. Doordat wij iets eisen, zie je dat ontwikkelaars daarop anticiperen en een stapje verder gaan dan wij hadden geëist. Dat stimuleert de DGBC ook. In onze volgende uitvraag houden we daar dan ook weer rekening mee, en kunnen we de lat weer iets hoger leggen. We hebben dus een bijzondere wisselwerking met ontwikkelaars en partijen. We kunnen echter niet alleen die lat steeds hoger leggen; het is ook zo dat bepaalde thema’s meer tot uiting komen en duurzaamheid steeds integraler wordt. Als we tegenwoordig kijken naar een gebouw, dan gaat duurzaamheid over waterberging, over groen, over wat je sociaal terug geeft aan de buurt. Het gaat over materiaalgebruik, circulariteit. Eigenlijk de breedte die BREEAM altijd heeft beschreven. Die komt nu veel meer tot uiting. De volgende fase is dan natuurlijk de gebruikersfase. En ook daar zit BREEAM in. Dat is voor ons echter heel ingewikkeld, want waar wij geen invloed op hebben is het handhaven op gebruikersplaatsen. Je kunt het meest duurzame gebouw ter wereld neerzetten, maar je kunt nog steeds 24 uur per dag je lampen laten branden. Daar ligt voor ons nog wel een uitdaging: hoe houd je die lat ook hoog?”

Wat zijn de ervaringen van gebruikers?

“Een duurzaam gebouw heeft toegevoegde waarde. Dat horen we van portefeuillehouders die vastgoed in hun bezit hebben. Zeker de grotere bedrijven vragen specifiek om een gebouw dat duurzaam is, vanuit hun interne beleid. Hier in de Zuidas is een groot aanbod van gebouwen dat hier aan voldoet. Ik weet niet in hoeverre gebruikers de duurzaamheidsambities dagelijks ervaren.”

Wat is jullie advies aan andere gemeentes?

Hoge ambities gewoon eisen. Niet bang zijn voor juridisch risico. Lef tonen. Het is moeilijk om BREEAM te eisen vanuit een wettelijke basis. In principe heb je het bouwbesluit; en er zijn ontwikkelingen met een omgevingswet en een bestemmingsplan waarin je verruimende ambities kunt opschrijven. Ik denk dat er best veel terughoudendheid is bij marktpartijen, maar als je standvastig bent en je weet wat je wilt, dan kun je BREEAM prima eisen.”